Verwerkingsvoorschrift gebakken bestrating

Verwerkingsvoorschrift gebakken klinkers: zo leg je ze stap voor stap

Zelf je terras, tuinpad of oprit leggen levert een mooi resultaat én een flinke besparing op, mits je het goed aanpakt. Verzakking, afsplintering of witte uitslag zijn vervelend en duur om achteraf te herstellen, maar met de juiste voorbereiding vrijwel altijd te voorkomen.

Heb je eenmaal voordelige A-kwaliteit gebakken klinkers bij Bricks and Stones aangeschaft en wil je ze zelf gaan leggen, dan adviseren wij om van tevoren de verwerkingsinstructie of -video van de fabrikant door te nemen. Gebakken klinkers worden gemaakt van gebakken klei. Dat beïnvloedt de maatspreiding, de kleurnuance en de kans op uitslag, en daarom is een zorgvuldige verwerking belangrijk. Zo ga je goed voorbereid aan de slag en krijg je het beste eindresultaat.

Wat heb je nodig om gebakken klinkers te leggen?

Dit is in vogelvlucht hoe je gebakken klinkers straatwerk aanpakt:

• Maak een stevige fundering die je goed verdicht.
• Leg een zandbed met een laag splitzand van 3-5 cm.
• Leg de klinkers met een voeg van 2-3 mm en kantopsluiting.
• Veeg de voegen vol met kalkvrij zand en trilaan.
• Houd de bestrating schoon en let op witte uitslag.

Zorg dat je deze gereedschappen en materialen bij de hand hebt:

• Trilplaat met rubberen schoen of Teflon zool
• Klinkerknipper
• Kalkvrij straatzand en ophoogzand
• Splitzand voor het leglaagje
• Grof kalkvrij voegzand of brekerszand
• Kantopsluiting
• Waterpas en richtsnoer

Onderstaand verwerkingsadvies beschrijft de verwerking van klinkers van Wienerberger maar is uiteraard ook toepasbaar voor andere merken. De adviezen in dit verwerkingsvoorschrift gelden voor alle formaten en uitvoeringen.

Het beste resultaat wordt verkregen door de straatstenen te laten leggen door een professionele stratenmaker of hovenier. Wanneer je er toch voor kiest zelf je klinkers straatwerk te leggen, volg dan de richtlijnen van Wienerberger en de stappen hieronder: fundering, straten, maatspreiding, afwerking en onderhoud.

Twijfel je over de hoeveelheid, de juiste klinker of de aanpak voor jouw situatie? Neem gerust contact met ons op, dan denken we vrijblijvend met je mee.

Stap 1: Ondergrond en fundering voorbereiden

Goede, duurzame bestrating begint met een degelijke fundering. Een goede ondergrond zorgt ervoor dat je terras of tuinpad niet gaat verzakken. De ondergrond, de toepassing en het type straatbakstenen zijn van groot belang om de fundering te bepalen. Is de ondergrond zwak, dan is een zwaardere of dikkere fundering nodig. Wanneer je de gebakken klinkers voor een oprit gebruikt is er meer belasting en is het verstandig de fundering daar op aan te passen.

Zandbed en splitzand

Bestrating bestaat vaak uit twee lagen, een onderlaag en een bestratingslaag. Bij een oprit bestaat de onderlaag uit grove steenslag of gebroken puin met daarop een laag straatzand. Bij een voetpad is een onderlaag van ophoogzand meestal voldoende. Die onderlaag moet minimaal 20-30 cm dik zijn. Wij adviseren het toepassen van kalkvrij straat- en ophoogzand.

Een funderingslaag kan inklinken. Daarom is het gebruik van een trilmachine voor het verdichten noodzakelijk. Houd tijdens het straatwerk het zandbed glad, dit vergemakkelijkt het leggen van de bestrating. Breng daarbovenop, als apart leglaagje, een laag splitzand van 3-5 cm aan voor een goede doorwatering. Dit vermindert de kans op eventuele kalkuitbloei.

Afschot en afwatering

Zorg voor een goede afwatering van de bestrating in de juiste richting. Houd rekening met een afschot van 1 cm per strekkende meter straatwerk. Houd bij de ondergrond of fundering eventueel rekening met de toepassing van lijnafwatering. Zo kan slim worden omgegaan met regenwater.

Tip: twijfel je of jouw ondergrond sterk genoeg is voor een oprit? Dan is het verstandig dat vooraf te laten beoordelen. Vraag ons gerust om advies, voordat je gaat graven.

Stap 2: Gebakken klinkers leggen

Pakketten controleren en mengen

Wienerberger levert de straatbakstenen altijd in verschillende pakketten. Controleer de geleverde stenen op artikelcode, kleur, formaat en eventuele onregelmatigheden, voordat je begint met leggen. Zo voorkom je dat je met verkeerde of afwijkende stenen aan de slag gaat.

Wanneer je gekozen hebt voor genuanceerde straatbakstenen is het aan te raden om de stenen uit verschillende pakketten en per pakket diagonaal af te pakken, dus niet laag voor laag. Zo ontstaat een fraaie verdeling van de verschillende kleuren en kleurnuanceringen. Schuif de stenen niet over elkaar maar ‘lift’ deze ineens van het pakket.

Kantopsluiting en voegbreedte

Bij het leggen van gebakken klinkers is een kantopsluiting noodzakelijk. Dit voorkomt dat de bestrating wordt weggedrukt of verzakt. Houd een voeg aan van 2-3 mm tussen de straatstenen. Dit is noodzakelijk voor het invegen van voegzand, het voorkomen van afsplinteren van de klinkers en het opvangen van maatspreiding. Verwerk de straatbakstenen altijd in dezelfde richting.

Gebakken klinkers verwerken: Waaltjes en dikformaten

De adviezen uit dit verwerkingsvoorschrift gelden ook voor kleinere en zwaardere formaten. Voeg van 2-3 mm, kantopsluiting en diagonaal afpakken uit meerdere pakketten blijven dus ook hier de basis. Wel vragen deze formaten op een aantal punten extra aandacht.

Waaltjes (waalsteentjes) leggen

Waaltjes, ook wel waalsteentjes genoemd, zijn kleinere klinkers. Per vierkante meter heb je daardoor meer stenen en meer voegen, en kost het leggen dus meer tijd en precisie. Let goed op een gelijkmatige voegbreedte van 2-3 mm, zodat het oppervlak mooi recht blijft. Een goede kantopsluiting is bij kleine formaten extra belangrijk, omdat de stenen anders sneller aan de randen verschuiven.

Dikformaat klinkers leggen

Dikformaat klinkers zijn zwaarder dan standaard klinkers en geven een stevige, robuuste uitstraling. Dat vraagt om een goed verdichte fundering, zeker wanneer je ze voor een oprit gebruikt. Houd dezelfde opbouw aan met een leglaagje splitzand van 3-5 cm, en verdicht de ondergrond grondig voordat je begint. Zo voorkom je dat de bestrating na verloop van tijd verzakt.

Op maat knippen en knipverlies

Tijdens het aanleggen van je bestrating zul je ook stenen op maat moeten maken. Wij adviseren dit te doen met een zogenoemde klinkerknipper. Door het op maat maken van straatbakstenen ontstaat afval, ook wel knipverlies genoemd. Houd daarom bij het bestellen van de straatbakstenen rekening met ongeveer 5% verlies. Vooral bij een bestrating in keperverband is dit aan te raden. Zo voorkom je dat je halverwege een extra partij moet nabestellen, die qua kleur kan afwijken.

Welk legverband kies je voor gebakken klinkers?

Het legverband bepaalt de uitstraling van je bestrating en heeft invloed op de hoeveelheid knipwerk. Dit zijn de gangbare keuzes:

• Keperverband (visgraat): sterk verband dat geschikt is voor een oprit of terras, maar dat meer knipwerk en dus meer knipverlies geeft.
• Halfsteensverband: rustig en veelgebruikt verband voor terras en tuinpad, met relatief weinig knipwerk.
• Strokenverband: eenvoudig te leggen verband voor een tuinpad of terras, met weinig knipwerk.

Welk verband het beste past, hangt mede af van de belasting. Bij een oprit is een verband met meer onderlinge vergrendeling zoals keperverband een goede keuze.

Nog niet besteld? Bestel in één keer genoeg stenen uit dezelfde partij, inclusief de marge voor knipverlies. Weet je niet precies hoeveel je nodig hebt? Geef je afmetingen en het gewenste legverband aan ons door, dan helpen we je met een vrijblijvende berekening.

Stap 3: Maatspreiding begrijpen en opvangen

Door het productieproces van drogen en bakken zijn niet alle straatbakstenen even groot. De opgegeven (gemiddelde) maatvoering van de steen kan en mag afwijken van de gemiddelde maat. Het maatverschil tussen de grootste en kleinste straatbaksteen in een partij heet maatspreiding. Uiteraard gaat het om zeer kleine verschillen, over het algemeen slechts enkele millimeters.

Voorbeeld: de lengte van de grootste straatbaksteen in de partij is 203 mm en kleinste is 198 mm, een verschil van 5 mm. De Europese productnorm NEN-EN 1344 geeft aan dat dit lengteverschil maximaal 9 mm dient te zijn. Maatspreiding is dus normaal en geen reden tot zorg; de voegbreedte van 2-3 mm vangt dit op.

Stap 4: Afwerking en invegen

Als alles klaar is dien je de bestrating met grof, kalkvrij zand of kalkvrij brekerszand in te voegen. Vervolgens vegen en daarna aftrillen met een lichte trilplaat met rubberen schoen of Teflon zool. Aansluitend veeg je de bestrating en vul je de voegen volledig. Zijn de voegen onvolledig of niet gevuld, dan kan bij gebruik afsplintering van de straatbaksteen optreden.

Bij getrommelde producten, die een rustieke uitstraling hebben, kan er ondanks het voldoende vullen van de voegen toch nasplintering optreden door haarscheurtjes in het oppervlak van de straatbaksteen. Dit is inherent aan het trommelprocedé.

Stap 5: Reiniging en onderhoud

Het schoonmaken van de bestrating is vrijwel niet nodig. Het gebruik van een hogedrukreiniger is niet aan te raden. Wel kun je de stenen regelmatig vegen om vervuiling tegen te gaan. Regenwater zorgt dat de bestrating schoon blijft.

Wat is witte uitslag (kalkuitbloei) en wat doe je ertegen?

In sommige delen van het jaar kan een witte uitslag ontstaan. Delen uit de fundering kunnen dan op de bestrating zichtbaar worden. De oorzaak is meestal vocht in combinatie met stoffen uit de ondergrond en de fundering.

Bij een carport of een overdekt terras kan door natuurlijke omstandigheden relatief snel kalkuitbloei ontstaan, omdat daar geen regen komt. Je voorkomt het door kalkvrij zand te gebruiken en een laag splitzand aan te brengen voor een goede doorwatering.

Op plaatsen waar geen regen komt is regelmatig schrobben aan te raden. Reiniging van witte uitslag met speciale reinigingsmiddelen is mogelijk. Heb je vragen over uitslag of onderhoud? Neem contact met ons op, dan geven we je graag meer informatie.

Veelgemaakte fouten bij het leggen van gebakken klinkers

• Verzakking: ontstaat door een te dunne of onverdichte fundering. Houd 20-30 cm aan voor de onderlaag en verdicht met een trilmachine.
• Kalkuitbloei of witte uitslag: ontstaat door kalkhoudend zand of gebrekkige doorwatering. Gebruik kalkvrij zand en een laag splitzand van 3-5 cm.
• Afsplintering: ontstaat door te kleine of niet gevulde voegen. Houd een voeg van 2-3 mm aan en vul die volledig met voegzand.
• Kleurverschillen: ontstaan als je niet uit meerdere pakketten werkt. Pak de stenen diagonaal af en leg ze niet laag voor laag.
• Wegdrukken van randen: gebeurt zonder kantopsluiting. Sluit de randen altijd goed af.
• Plasvorming: komt door te weinig afschot. Houd 1 cm per strekkende meter aan.

Veelgestelde vragen over het leggen van gebakken klinkers

Hoe dik moet het zandbed zijn?

De onderlaag van ophoogzand of steenslag moet minimaal 20-30 cm dik zijn. Daarbovenop komt een apart leglaagje splitzand van 3-5 cm. Verdicht de onderlaag goed met een trilmachine.

Hoeveel klinkers moet ik extra bestellen?

Houd rekening met ongeveer 5% knipverlies. Bij een bestrating in keperverband is dat percentage vaak hoger, omdat dit verband meer knipwerk geeft. Bestel alles in één keer uit dezelfde partij om kleurverschillen te voorkomen.

Kan ik gebakken klinkers zelf leggen?

Een professionele stratenmaker of hovenier geeft het beste resultaat. Met de richtlijnen van de fabrikant en een zorgvuldige voorbereiding is zelf leggen goed mogelijk. Let vooral op de fundering, de voegbreedte en de kantopsluiting.

Hoe voorkom ik kalkuitbloei?

Gebruik kalkvrij straat- en voegzand en breng een laag splitzand aan voor een goede doorwatering. Bij een carport of overdekt terras kan uitslag toch ontstaan, omdat daar geen regen komt. Regelmatig schrobben helpt dan om het onder controle te houden.

Welke voegbreedte is nodig tussen gebakken klinkers?

Houd een voeg aan van 2-3 mm. Die voeg is nodig om voegzand in te vegen, afsplintering te voorkomen en de maatspreiding op te vangen.

Klaar om je gebakken klinkers te leggen?

Met de juiste fundering, een goede voeg van 2-3 mm en kalkvrij zand heb je de basis voor bestrating die jarenlang mooi blijft. Raadpleeg daarnaast de verwerkingsinstructie of -video van de fabrikant. Bekijk ons assortiment voordelige gebakken klinkers in A-kwaliteit en kies de steen die bij jouw tuin past. Heb je vragen over hoeveelheden, Waaltjes of dikformaten? Vraag dan vrijblijvend advies aan ons team, dan weet je zeker dat je de juiste stenen bestelt.