
Hoe gebruik je keien in een natuurlijk tuinontwerp?
Keien gebruik je in een natuurlijk tuinontwerp als accenten langs een pad, bij een vijver of tussen planten, zonder de tuin ermee te vullen. De bodem, de hoeveelheid zon en de ruimte voor regenwater bepalen wat er om de stenen heen past. Stenen die al in de tuin liggen, kun je vaak op hun plek laten of opnieuw gebruiken.
Wat zijn keien?
Keien kun je als accent in een rotstuin of langs een pad gebruiken. Een groot exemplaar kan een vijverrand vormen, deel uitmaken van een staproute of als blikvanger dienen, afhankelijk van de plek die je ervoor kiest. Dat zijn ook toepassingen die de Royal Horticultural Society noemt.
Een kei beïnvloedt de ruimte er direct omheen. In een rotstuin kan de zonnige kant een plek zijn voor zonminnende planten, terwijl de noordkant schaduw geeft aan planten die dat nodig hebben, aldus de Royal Horticultural Society. Een steen is dus ook onderdeel van de standplaats die je voor planten maakt.
Hoe richt je je tuin in?
Begin met de plekken waar je wilt lopen en zitten. Kijk daarna hoeveel ruimte overblijft voor beplanting en waar regenwater de bodem in kan. Als houvast geeft Milieu Centraal een vuistregel van maximaal 15 m² (half)verharding; bij een tuin groter dan 15 m² adviseert het de rest voor minstens 80% groen te laten.
Kies voor dat groen planten die passen bij de grondsoort, zon, schaduw en bodemvochtigheid, zoals IVN adviseert. Keien krijgen vervolgens een plek waar ze iets toevoegen, bijvoorbeeld langs het pad of in een border. Zo blijft open grond beschikbaar voor planten.
Moet je regenwater opvangen, dan kunnen beplante borders, vijvers, goten of een lager tuindeel daarbij helpen volgens. Zo’n lager deel, een wadi, houdt water tijdelijk vast voordat het de bodem in zakt. Leg het zo aan dat het water niet tegen het huis komt, waarschuwt Waterschappen.nl.
Hoe leg je een ecologische tuin aan?
Een ecologische tuin heeft planten die bij de plek passen, afwisseling voor dieren en ruimte voor water. IVN geeft de voorkeur aan inheemse planten. Keien kunnen deel uitmaken van die afwisseling, bijvoorbeeld naast beplanting of in een klein stapelmuurtje, zonder het groen te vervangen.
Denk bij bloemen ook aan de dieren die ervan afhankelijk zijn. De Vlinderstichting noemt zowel nectarplanten voor volwassen vlinders als voedselplanten voor rupsen. De tien tips van IVN voor een natuurvriendelijke tuin zetten de bredere keuzes op een rij:
| Nr. | Tip |
|---|---|
| 1 | Zoek soorten planten die passen bij de bodem van je tuin |
| 2 | Breng zo nodig geschikte grond aan. Zo zijn er geen kunstgrepen nodig om planten te behouden |
| 3 | Breng variatie in je tuin aan met waterpartijen, stapelmuurtjes, zonnige plekken en schaduwplekken. Daardoor voelen meer planten en dieren zich thuis |
| 4 | Als je een gazon in je tuin hebt, laat dan een strook gras lang worden en zaai er wilde bloemen in. Deze trekken insecten aan |
| 5 | Gebruik ook bollen en knollen, bij voorkeur inheemse wilde soorten. Bijvoorbeeld lenteklokje, wilde narcis, wilde hyacint, boerenkrokus, bostulp, knikkende vogelmelk, winterakoniet enz. Plant de bollen in groepjes aan. Dit geeft vroeg in het jaar bloemen en zorgt voor variatie in de beplanting |
| 6 | De meeste planten hebben een voorkeur voor een wat voedselarmere bodem. Je hoeft niet te vaak te bemesten |
| 7 | Laat de natuur haar gang gaan. Veel planten zaaien zich uit. Geef de planten de gelegenheid dat te doen. Verwijder het teveel aan kiemplantjes met de hand (wieden) |
| 8 | Ook planten die spontaan opkomen, hoeven niet altijd onkruid te zijn |
| 9 | Houd rekening met vogels, vlinders en diverse kleine dieren. Zij stellen bepaalde eisen aan de tuin. Zie de folder Kleine beestjes in de tuin |
| 10 | Zorg voor een beplanting die de bodem bedekt. Je voorkomt daarmee dat de bodem uitdroogt |
Tien tips van IVN voor een natuurvriendelijke tuin — ivn.nl
Waar passen keien in een natuurlijk tuinontwerp?
Kies een plek waar de kei een functie krijgt: langs een vijver, als deel van een staproute, bij een border of in een rotstuin. Een grote steen kan ook op zichzelf een blikvanger zijn. Gebruik je hem als rand of route, dan bepaalt die functie meteen waar hij moet liggen.
Ook in een kleine tuin kunnen stenen tussen de beplanting liggen. Een droogstenen muurtje of een beplante bak is volgens de Royal Horticultural Society een mogelijkheid wanneer een uitgebreide rotstuin niet past. Heb je oude stenen over, dan kun je die volgens Stichting Steenbreek ook voor een verhoogde border of een rotstuintje gebruiken.
Welke keien en bijpassende materialen kun je kiezen?
Bekijk eerst of natuursteen keien op de gekozen plek genoeg zijn, of dat je ook een losse steenlaag nodig hebt. Voor zo’n laag kun je siergrind en standaard grind vergelijken. Laat de kleur aansluiten op aanwezige stenen of bestrating; dat geeft volgens de Royal Horticultural Society een samenhangend beeld.
De korrelgrootte van het grind verandert het uiterlijk van het oppervlak. De Royal Horticultural Society omschrijft fijn grind als 10 mm of kleiner en grof grind als 20 mm of groter. Kijk vóór de keuze ook naar de beplanting: bij zuurminnende planten raadt dezelfde bron kalksteensplit af.
Hoe leg je keien neer zodat ze natuurlijk ogen?
Houd stenen in een rotstuin bij voorkeur van één geologisch type. Dat is het advies van Colorado State University Extension voor een natuurlijk ogend geheel. Kijk ook welke grote stenen al in de tuin liggen: de Royal Horticultural Society raadt aan die ter plekke te benutten in plaats van ze vanzelfsprekend af te voeren.
Voor een staproute is de juiste plek pas duidelijk als je eroverheen loopt. Leg de stenen eerst los neer en probeer de route uit, zoals Gardeners’ World adviseert. Dan kun je de afstand nog aanpassen voordat je de plaatsing vastlegt.
Hoe zorg je dat grote keien stevig liggen?
Een grote kei moet op stevige grond liggen, zonder holtes eromheen. Controleer vóór het plaatsen ook of je het gewicht en de werkzaamheden veilig aankunt.
- Verdicht de ondergrond voordat je de kei plaatst en druk de grond rondom goed aan. Die werkwijze staat in een plaatsingsspecificatie voor grote keien en voorkomt holtes rond de steen.
- Graaf een steen die als borderrand dient iets in. Volgens Stichting Steenbreek verschuift hij dan minder gemakkelijk bij aanraking.
- Beoordeel of je het werk zelf veilig kunt uitvoeren. Schakel bij twijfel een vakman in, zoals de Royal Horticultural Society adviseert.
Wat leg je onder steentjes in de tuin?
Onder grind kan grond liggen waarin planten groeien. Worteldoek is een keuze als je niet wilt dat planten zich in de grindtuin uitzaaien. Leg het dan vóór het grind op de grond en maak openingen voor de planten die je wél wilt laten groeien, volgens de Royal Horticultural Society.
Kijk eerst naar de bodem die er al is. Een van nature zandige of grindrijke bodem leent zich volgens dezelfde bron goed voor een grindtuin.
Hoe maak je grond onder verwijderde bestrating geschikt voor planten?
Onder buitentegels ligt vaak zand dat je eerst moet beoordelen voordat je er een border van maakt. Gebruik deze controle wanneer je bestrating weghaalt om ruimte voor planten te winnen:
- Neem een tegel op en meet hoe dik de zandlaag is. Dat is de eerste stap in het stappenplan van Milieu Centraal.
- Is de zandlaag dikker dan 10 cm, graaf dan volgens Milieu Centraal een deel af voordat je er planten zet. Uitgegraven zand kun je eventueel gebruiken om bestaande bestrating op te hogen of verzakkingen op te vullen.
- Kies daarna planten op basis van de grondsoort, de hoeveelheid zon en schaduw en het bodemvocht. Dat zijn de standplaatsfactoren die IVN voor de plantenkeuze noemt.
Welke planten zijn geschikt voor een grindtuin?
Een zonnige plek met goede afwatering past bij veel mediterrane planten in een grindtuin, volgens de Royal Horticultural Society. In haar plantenlijst staan onder meer sieruien (Allium) en herfsttijloos (Colchicum). Zie die lijst als vertrekpunt: controleer per soort of de bodem en het vocht in jouw tuin passen.
Wil je ook nectarplanten, dan noemt de Vlinderstichting onder meer lavendel en kattenkruid als zomerbloeiende mogelijkheden. Kies ze niet alleen om hun bloemen, maar ook op basis van hun standplaatseisen. Een grindlaag maakt een ongeschikte plek voor een plant niet vanzelf geschikt.
Welke planten passen tussen stenen in een rotstuin?
Voor een rotstuin met alpenplanten is een zonnige, goed doorlatende plek het uitgangspunt. De Royal Horticultural Society adviseert bovendien een open plek buiten het bereik van overhangende bomen en boomwortels. Daarmee bepaal je eerst waar de rotstuin komt en pas daarna welke planten tussen de stenen gaan.
Voor een kleinere rotstuin noemt de plantenlijst van de Royal Horticultural Society onder meer Arabis alpina subsp. caucasica ‘Little Treasure White’, Euphorbia myrsinites en Iberis sempervirens. Niet iedere rotstuinplant wil echter dezelfde grond: Cassiope ‘Edinburgh’ vraagt volgens diezelfde lijst juist koele, vochtige, zure en humusrijke grond. Controleer daarom de eisen en uiteindelijke omvang van iedere soort voordat je de ruimte tussen de stenen verdeelt.
Hoe combineer je keien met een tuinpad zonder al het groen te vervangen?
Maak het pad niet breder dan nodig en laat de grond ernaast beplant. Voor de uitvoering kun je deze mogelijkheden naast elkaar zetten:
- Stapstenen: maken een gerichte looproute met ruimte ertussen en ernaast voor groen. Leg ze eerst los neer en loop het pad om de onderlinge afstand te testen, zoals Gardeners’ World adviseert.
- Grind, grasstenen of open voegen: zijn volgens Waterschappen.nl waterdoorlatende alternatieven voor dichte bestrating waar je verharding nodig hebt.
- Beplante grond: houdt de ruimte groen. Regenwater kan ook door halfverharding of waterdoorlatende verharding de bodem in, maar die materialen hebben niet dezelfde voordelen als groen, benadrukt.
Hoe gebruik je stenen bij een natuurlijke vijver?
Gebruik stenen voor een deel van de vijverrand, maar sluit de oever er niet mee af. Voor dieren is minstens één lange, flauw aflopende oever nodig om het water in en uit te kunnen, volgens de Royal Horticultural Society. Bij een bovengrondse minivijver zijn zowel buiten als binnen een helling of opstap nodig.
Laat naast de stenen ook begroeiing staan. Hoger gras langs een oever en dichte struiken in de buurt geven dieren volgens dezelfde vijverrichtlijnen leefgebied buiten het water. Voor de ligging adviseert de Royal Horticultural Society zowel een deel in de schaduw als een deel in de volle zon.
Hoe maak je met stenen schuilplekken voor tuindieren?
Een stapel oude stenen kan kieren en holtes bieden waar onder meer spinnen, insecten en kikkers schuilen. Stichting Steenbreek beschrijft voor een klein stapelmuurtje een opbouw zonder cement of lijm, met wat aarde tussen de stenen.
Zet zo’n schuilplek niet los van al het andere groen. Begroeiing in de buurt geeft dieren ook ruimte buiten de stenenstapel; bij een vijver noemt de Royal Horticultural Society bijvoorbeeld hoger gras en dichte struiken als aangrenzend leefgebied.
Hoe leg je een simpele tuin aan met een klein budget?
Begin bij materialen die je al hebt en koop pas iets nieuws voor een plek waar het nodig is. Deze volgorde houdt de keuzes overzichtelijk:
- Kijk of oude buitentegels en stenen een verhoogde border, rotstuintje of kruidenspiraal kunnen vormen. Dat zijn hergebruiksmogelijkheden die Stichting Steenbreek noemt.
- Vergelijk lokaal grind als je een grindlaag nodig hebt. Dat is volgens de Royal Horticultural Society doorgaans de goedkoopste grindkeuze.
- Controleer bij je gemeente of er subsidie is voor het vervangen van tegels of het aanleggen van een wadi. Waterschappen.nl geeft aan dat sommige gemeenten die mogelijkheden hebben; wat beschikbaar is, verschilt per locatie.
Keien krijgen hun waarde door de plek eromheen
Een natuurlijk tuinontwerp met keien draait om gerichte plekken voor steen, passende planten en grond waar regenwater kan wegzakken. Een bestaande kei kan daarom blijven liggen als hij daar een functie heeft; oude stenen kunnen een border vormen. Nieuwe keien zijn pas nodig waar de tuin om een steen vraagt, niet waar nog open grond ligt.


