Keramische tegels worden gemaakt door een mengsel van klei, kwarts, veldspaat en andere mineralen te vormen, te drogen en vervolgens op hoge temperatuur te bakken. Dit bakproces zorgt voor de kenmerkende hardheid, duurzaamheid en vochtbestendigheid waarvoor keramische tegels bekend staan. In de secties hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over het productieproces, de kwaliteit en de verschillen tussen tegelsoorten. Wil je direct advies over de juiste keramische buitentegels voor jouw project? Neem gerust contact op en we helpen je verder.
Welke grondstoffen worden gebruikt voor keramische tegels?
Keramische tegels worden gemaakt van een combinatie van klei, kwarts, veldspaat en water. Klei vormt de basis en geeft de massa zijn vormbaarheid. Kwarts verhoogt de hardheid en stabiliteit van de tegel, terwijl veldspaat als vloeimiddel werkt en ervoor zorgt dat de massa op hoge temperatuur samensmelt tot een hecht geheel.
De exacte samenstelling verschilt per tegeltype. Voor standaard keramische tegels wordt voornamelijk rode of witte klei gebruikt, afhankelijk van de gewenste kleur van de kern. Voor porseleinen tegels, een subtype van keramiek, wordt een fijner en zuiverder kaolienmengsel gebruikt. Naast de basisgrondstoffen worden ook toeslagstoffen toegevoegd, zoals chamotte (gebroken gebakken klei) om krimp tijdens het bakken te beperken, en kleurstofoxiden om de gewenste kleur in de massa te bereiken.
De kwaliteit van de grondstoffen heeft direct invloed op de eindkwaliteit van de tegel. Hoe zuiverder en consistenter de samenstelling, hoe homogener en duurzamer het eindproduct.
Hoe verloopt het productieproces van keramische tegels stap voor stap?
Het productieproces van keramische tegels verloopt in zes hoofdstappen: mengen van de grondstoffen, vormen, drogen, glazuren, bakken en kwaliteitscontrole. Elke stap is bepalend voor de uiteindelijke sterkte, maatvastheid en het uiterlijk van de tegel.
- Mengen: De grondstoffen worden in de juiste verhoudingen gemengd en vermalen tot een fijn, homogeen poeder of een plastische massa.
- Vormen: De massa wordt geperst in mallen onder hoge druk (droogpersen) of via extrusie gevormd. Droogpersen is de meest gebruikte methode voor vloer- en wandtegels.
- Drogen: De gevormde tegels worden gedroogd in tunneldrogers om resterend vocht te verwijderen. Dit voorkomt barsten tijdens het bakken.
- Glazuren: Op de gedroogde tegels wordt een glazuurlaag aangebracht, tenzij het ongeglazuurde tegels betreft. Decoraties en patronen worden in deze fase toegevoegd.
- Bakken: De tegels gaan door een tunneloven op temperaturen tussen 1000°C en 1300°C, afhankelijk van het type tegel. Het bakken zorgt voor de definitieve verharding en binding van alle materialen.
- Kwaliteitscontrole: Na het bakken worden tegels gecontroleerd op maatvastheid, vlakheid, kleurconsistentie en oppervlaktekwaliteit, en ingedeeld in kwaliteitsklassen.
Wat is het verschil tussen gebakken en ongebakken keramische tegels?
Gebakken keramische tegels zijn op hoge temperatuur gestookt en hebben daardoor een harde, vaste structuur die waterafstotend, krasbestendig en duurzaam is. Ongebakken tegels, ook wel groene tegels of biscuit genoemd, zijn nog niet gestookt en worden in de industrie alleen als tussenproduct gebruikt. Ze zijn niet geschikt voor gebruik als afwerkvloer.
In de praktijk komen consumenten vrijwel uitsluitend gebakken tegels tegen. Het onderscheid dat in de markt wél relevant is, is dat tussen eenmalig gebakken (monocottura) en tweemaal gebakken (bicottura) tegels. Bij monocottura worden de massa en het glazuur in één bakgang tegelijk gestookt, wat een sterkere hechting oplevert. Bij bicottura wordt de massa eerst gebakken, daarna geglazuurd en vervolgens nogmaals gestookt. Tweemaal gebakken tegels worden vaker toegepast voor decoratieve wandtegels, terwijl eenmalig gebakken tegels de voorkeur hebben voor vloeren en buitentoepassingen.
Hoe wordt het glazuur op keramische tegels aangebracht?
Het glazuur wordt op keramische tegels aangebracht na het drogen en vóór het bakken, via technieken zoals sproeien, gieten of digitaal printen. Tijdens het bakken smelt het glazuur en hecht het permanent aan de tegelkern, waardoor een glasachtige, beschermende toplaag ontstaat.
Moderne productielijnen maken veel gebruik van digitale inkjetprinters om gedetailleerde patronen, houtlooks, steenlooks of betonlooks op het glazuur te printen. Dit maakt het mogelijk om tegels te produceren die nauwelijks te onderscheiden zijn van natuursteen of hout, zonder de nadelen van die materialen.
Het glazuur bepaalt niet alleen het uiterlijk maar ook functionele eigenschappen. Een matte of gestructureerde glazuurlaag verhoogt de slipweerstand, wat bij antislip terrastegels en tegels rondom zwembaden een vereiste is. Een glanzend glazuur is makkelijker schoon te maken maar biedt minder grip. Ongeglazuurde tegels, zoals volledig doorgekleurde porseleinen tegels, hebben geen aparte toplaag en zijn door hun homogene samenstelling bijzonder geschikt voor zwaar belaste buitentoepassingen.
Wat bepaalt de kwaliteit van keramische tegels?
De kwaliteit van keramische tegels wordt bepaald door vier hoofdfactoren: de zuiverheid van de grondstoffen, de baktemperatuur, de maatvastheid en de slijtvastheid van het oppervlak. Hogere baktemperaturen resulteren in een dichtere, minder poreuze tegel die beter bestand is tegen vochtopname, vorst en mechanische belasting.
Internationale normen, zoals de ISO 13006 en de Europese EN-norm voor tegels, classificeren keramische tegels op basis van waterabsorptie, buigsterkte, slijtvastheid en vorstbestendigheid. Voor buitentoepassingen zijn tegels met een lage waterabsorptie (groep BIa, minder dan 0,5%) de meest geschikte keuze, omdat ze nauwelijks vocht opnemen en daardoor vorstbestendig zijn.
Andere kwaliteitsbepalende factoren zijn:
- Maatnauwkeurigheid: Kleine afwijkingen in afmeting beïnvloeden de voegbreedte en het legpatroon.
- Vlakheid: Een bolle of holle tegel legt moeilijker en vergroot de kans op breuk.
- Kleurconsistentie: Tegels uit dezelfde partij moeten een uniforme kleur hebben.
- Oppervlaktehardheid: Gemeten via de PEI-schaal (klasse 1 tot 5), waarbij klasse 4 en 5 geschikt zijn voor zwaar gebruik en buitentoepassingen.
Wat is het verschil tussen keramische en porseleinen tegels?
Porseleinen tegels zijn een subtype van keramische tegels, maar worden gebakken op hogere temperaturen (doorgaans boven 1200°C) met een fijnere en zuiverdere kaolienmassa. Dit resulteert in een dichtere, hardere en minder poreuze tegel met een waterabsorptie onder de 0,5%, wat ze bij uitstek geschikt maakt voor buitengebruik.
Het belangrijkste praktische verschil zit in de toepasbaarheid. Standaard keramische tegels hebben een hogere waterabsorptie en zijn daardoor minder geschikt voor vorstgevoelige omgevingen. Porseleinen tegels zijn van nature vorstbestendig en bestand tegen zware belasting, wat ze de standaardkeuze maakt voor terrassen, opritten en tuinpaden.
Daarnaast zijn porseleinen tegels vaak volledig doorgekleurd, wat betekent dat eventuele chips of krassen minder opvallen dan bij geglazuurde keramische tegels waarbij de kleur alleen in de toplaag zit. Voor wie zoekt naar grote buitentegels in formaten zoals 60×60 of groter, zijn porseleinen uitvoeringen vrijwel altijd de beste keuze vanwege hun combinatie van sterkte, vorstbestendigheid en onderhoudsvriendelijkheid. Bij Bricks and Stones is een uitgebreid assortiment keramische buitentegels beschikbaar, inclusief samples om thuis te vergelijken. Vraag een offerte aan voor jouw terras- of buitenproject en ontvang een passend voorstel.
Veelgestelde vragen
Zijn keramische buitentegels geschikt voor gebruik op een oprit of onder zware belasting?
Voor opritten en andere zwaar belaste buitenoppervlakken zijn niet alle keramische tegels geschikt. Je hebt specifiek porseleinen tegels nodig met een PEI-klasse van 4 of 5, een waterabsorptie onder de 0,5% (groep BIa) en een minimale dikte van 20 mm voor overrijdbare toepassingen. Controleer altijd de technische specificaties van de tegel en vraag bij twijfel advies aan een specialist over de draagkracht en onderlinge drukweerstand.
Hoe herken ik een kwalitatief goede keramische tegel bij aankoop?
Let bij aankoop op de kwaliteitsklasse (klasse 1 is de hoogste), de ISO 13006-classificatie op de verpakking, en de waterabsorptiegroep. Controleer ook de PEI-klasse voor slijtvastheid en vraag of de tegels vorstbestendig zijn gecertificeerd als je ze buiten wilt gebruiken. Een betrouwbare leverancier biedt altijd volledige technische documentatie en de mogelijkheid om samples te bestellen zodat je de kwaliteit thuis kunt beoordelen.
Wat is het verschil tussen een geglazuurde en een ongeglazuurde porseleinen tegel, en welke kies ik voor buiten?
Geglazuurde porseleinen tegels hebben een decoratieve toplaag die een breed scala aan uiterlijken mogelijk maakt, zoals hout- of steenlook, maar waarbij de kleur alleen in die toplaag zit. Ongeglazuurde, volledig doorgekleurde porseleinen tegels zijn robuuster voor buitengebruik: krassen en slijtage vallen minder op, en ze hebben van nature een ruwer oppervlak met betere slipweerstand. Voor terrassen, tuinpaden en zwembadrandtegels gaat de voorkeur doorgaans uit naar ongeglazuurde of specifiek antislip geglazuurde uitvoeringen.
Hoe onderhoud ik keramische buitentegels om ze er zo lang mogelijk goed uit te laten zien?
Keramische buitentegels zijn over het algemeen onderhoudsarm, maar regelmatig schoonmaken voorkomt aanslag van algen, mos en vuil. Gebruik een hogedrukreiniger of een neutrale reiniger met een stevige borstel voor periodiek onderhoud. Vermijd zure reinigingsmiddelen op geglazuurde tegels, omdat deze het glazuur kunnen aantasten. Controleer jaarlijks de voegen en vervang beschadigde voegmassa tijdig om vochtinfiltratie en vorstschade te voorkomen.
Kan ik keramische tegels ook op een bestaande ondergrond leggen, zoals een oud betontegelvloer?
In principe is het mogelijk om nieuwe keramische tegels op een bestaande, stabiele ondergrond te leggen, mits die vlak, draagkrachtig en vrij van loszittende delen is. Voor buitentoepassingen is een goede afwatering cruciaal: controleer of de bestaande ondergrond voldoende helling heeft en geen vochtproblemen vertoont. Het is sterk aan te raden om een professionele tegelzetter te raadplegen, omdat een verkeerde ondergrond of tegellijm de levensduur van zelfs de beste tegel aanzienlijk kan verkorten.
Wat betekenen de kwaliteitsklassen (klasse 1, 2 en 3) op tegelverpakkingen precies?
Kwaliteitsklasse 1 zijn tegels die volledig voldoen aan de maatnauwkeurigheid, vlakheid en oppervlaktekwaliteitsnormen en zijn geschikt voor alle zichtbare toepassingen. Klasse 2-tegels hebben kleine visuele of maattechnische afwijkingen die bij normaal gebruik nauwelijks opvallen, maar die de leverancier niet als eerste keuze classificeert. Klasse 3 zijn tegels met duidelijk zichtbare gebreken en zijn alleen geschikt voor niet-zichtbare toepassingen of als onderlaag. Koop voor buitenprojecten altijd klasse 1-tegels om een consistent en duurzaam resultaat te garanderen.
Hoeveel tegels moet ik extra bestellen als buffer voor mijn project?
Als vuistregel wordt aanbevolen om 10% extra tegels te bestellen bovenop de berekende oppervlakte voor standaard legpatronen, en 15% bij diagonale of complexe patronen vanwege de extra snijverliezen. Deze buffer dekt snijafval, breuk tijdens het leggen en eventuele toekomstige reparaties waarbij je tegels uit dezelfde productiecharge nodig hebt. Tegels uit een latere productieronde kunnen namelijk in kleur of tint licht afwijken, waardoor een voorraad van dezelfde partij achteraf goud waard is.
